Russische vloot: Vergane glorie?

De Russische Zwarte Zee vloot in de haven van Sevastopol, Oekraine

De Russische Zwarte Zee vloot in de haven van Sevastopol, Oekraine

Op advies van Anton ga ik naar de haven waar veerboten naar diverse locaties in de baai van Sevastopol varen. Het zijn locale veerdiensten, die vooral het woon-werkvervoer regelen. Maar wil je een beeld krijgen van de Russische Zwarte Zee vloot die in Sevastopol baai ligt, kun je het beste de veerboot naar ‘Inkerman’ nemen, een industrieplaatsje in het noord-oosten van de baai. Dan kom je er langs. Dat wist Anton me te vertellen nadat ik heb de hemd van het lijf vroeg over de marinevloot van de Russen die Sevastopol zo kenmerkt.

“De Zwarte Zee vloot heeft alleen nog symbolische waarde voor Rusland”, daar is Anton, politicoloog aan de universiteit van Sevastopol, van overtuigd. “Erg veel kan de marinebasis niet meer verrichten. De vloot is sterk verouderd en de focus van Rusland ligt niet in de Zwarte Zee, dus er wordt ook niet in geïnvesteerd. Bovendien, met de NAVO in Turkije en Bulgarije maken we geen schijn van kans in de Zwarte Zee.” Ook, zegt hij, ligt de het grootste deel van de vloot flink diep landinwaarts in de baai. Bij mogelijke dreiging moeten de Russische schepen eerst langs de Oekraïense vloot. De onderzeeërs dobberen zelfs in de zuidelijke baai, praktisch ín de stad.

Een symbool dus. Na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie is de vloot een nog belangrijker symbool geworden. De Krim kwam ooit in handen van Oekraïne dankzij een gulle gift van president Kroesjtsjev in 1954. Toendertijd had dat cadeautje nog niet zoveel gevolgen, aangezien Oekraïne en Rusland tezamen in de Sovjet-Unie zaten. Nu ligt de Russische vloot op geleased grondgebied van Oekraine. En met een regering die flirt met de NAVO én het einde van die lease in zicht (in 2017), maakt Moskou zich nu toch wat meer zorgen.

De veerboot vertrekt precies op tijd. De motor pruttelt de Zwarte Zee nog zwarter. Ik sta op het dek en naast me komen twee mannen staan. Eén van hen heeft een grote cameratas om zijn buik hangen. In het Russisch vertelt hij zijn vriend dat het eerste schip dat we tegenkomen bij de Oekraïense vloot hoort (toen de Sovjet-Unie uiteenviel, werd de Russische vloot verdeeld. Oekraine kreeg drie kleine ‘bootjes’ en Rusland de rest). De blauw-gele vlaggetjes zijn in de minderheid tussen de rode met een wit kruis erop. In steenkolen Russisch vraag ik de heren waar die vlag voor staat. Of ik Amerikaans ben, vraagt één van hen die later Sasha blijkt te heten. Als ik ontkennend reageer, beantwoordt hij mijn vraag vriendelijk: Dat is de vlag van de Russische Zwarte Zeevloot.

Sasha is uiteraard Russisch. Hij woont in Simferopol, de tweede stad van de Krim. Deze boottocht heeft hij al ontelbare malen gemaakt. “Het is mijn hobby”, vertelt hij in stotterend Engels. Hij blijkt een marinekenner te zijn. Je kent die vliegtuigspotters wel, nou Sasha is een spotter van alles wat met het leger en de marine te maken heeft. Een ‘navyfreak’, noemt hij het zelf.

Gefocused kijkt hij door zijn cameralens naar de Russische marineschepen waar de veerboot gestaag langs vaart. “Zie je die missle shooter daar?”, Sasha wijst naar het grote grijze gevaarte waar we op afvaren, met bommenwerpers aan weerszijden. “De vloot is dan niet zo sterk meer als ie is geweest, maar dát ding kan veel vernietigen hoor”, grijnst hij. Eén van de grootste marineschepen ontbreekt momenteel in de haven. Die is onderweg naar de Baltische Zee voor een oefening met de Russische Baltische Zee vloot. En ook het schip dat vorig jaar naar Georgië afvoer om te ondersteunen in de oorlog, is nog niet terug. Wat je nu ziet is nog lang niet alles, wil de navyfreak dus zeggen.

Groepjes mariniers gekleed in matrozenpakjes vullen de straten van deze stad. In het weekend en ’s avonds zitten ze in café’s of drinken ze bier op straat. Of ze marcheren bij plechtigheden, herdenkingen en feestelijkheden. Het is een normaal straatbeeld in Sevastopol, de witte pakken met marineblauwe petjes, en die eeuwige rode ster op de bovenarm. Mocht de Zwarte Zee vloot in 2017 uit de Savastopol haven verdwijnen, dan verdwijnt ook het karakter van Sevastopol, zo zegt nagenoeg iedereen die ik hier spreek. “Iedereen hier wil dat de Russen hier blijven”, zegt ook Sasha. “En zodra die eikel van een Yushchenko weg is, is dat probleem ook opgelost. Dan blijft de marinebasis hier, zoals het hoort.”

Een symbool van politieke macht of van vergane glorie? Hoe dan ook, de Russische Zwarte Zee vloot is nu meer dan ooit een symbool van de strijd tussen Rusland en het Westen. Als het pro-westerse blok de verkiezingen in januari 2010 wint, dan moet de vloot weg. Als pro-Rusland overwint, dan blijft ie. In het laatste geval heeft Rusland wat ze wil. Een machtspositie in de Krim. De laatste exitpolls wijzen uit dat het pro-Russische blok met presidentskandidaat Yanukovich aan kop gaat. [Inderdaad, dat is de man die vijf jaar geleden de verkiezingen verloor van de huidige president Yushchenko, wat voor een turbulente regimeverandering zorgde dankzij de welbekende Oranje Revolutie. Die Yushchenko heeft het vijf jaar lang geprobeerd, en het zo verkloot dat Oekraine nu weer pro-Russisch lijkt te gaan worden.]

Advertenties

Een gedachte over “Russische vloot: Vergane glorie?

  1. Otsjen’ interesno. Vperjod, tovarisjtsj!

    (PS de ‘bommenwerpers’ op ’t schip zijn lanceerbuizen voor raketten)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s