‘Nederland moet kritischer zijn op regime Azerbeidzjan’

Radioreportage bij de Wereldomroep en EuraNet

BAKOE- De Nederlandse regering heeft te weinig aandacht voor de mensenrechtensituatie en het gebrek aan democratie in Azerbeidzjan. Dat zegt D66 Europarlementarier Gerben-Jan Gerbrandy tijdens een werkbezoek aan Bakoe.

Minister Schultz-Van Haegen ging begin maart op handelsmissie naar het land aan de Kaspische Zee, dat grote olie- en gasvoorraden heeft. Ze sprak met de omstreden president Aliyev over het versterken van de banden tussen Nederland en Azerbeidzjan. ‘De onderwerpen mensenrechten en democratie zijn daar niet ter sprake gekomen. Dat vind ik erg kwalijk’, aldus D66-europarlementariër Gerbrandy.

Songfestival
Eind mei host Azerbeidzjan het Eurovisie Songfestival in hoofdstad Bakoe, waar 125 miljoen mensen uit 42 landen naar zullen kijken. President Aliyev besteedt miljoenen euro’s aan het evenement. Terwijl het regime in Bakoe haar Eurovisie-gasten trakteert op een hoop pracht en praal, grijpen mensenrechtenorganisaties de Europese liedjescompetitie juist aan om aandacht te vragen voor politieke gevangenen en het gebrek aan vrije media in het land.

Gerbrandy was de afgelopen week in Bakoe met een delegatie van het Europees Parlement en afgevaardigden van nationale parlementen van Oost-Europese landen. Dit was in het kader van de halfjaarlijkse Euronest-vergadering. Euronest heeft als doel de samenwerking tussen de EU-lidstaten en de niet-EU oosterburen te verbeteren. Gerbrandy is vice-voorzitter van Euronest.

Kritiek
In de aanloop naar het Eurovisie Songfestival zwengelt de kritiek op het regime in Azerbeidzjan aan. Amnesty International roept de autoriteiten veelvuldig op om de vele politieke gevangenen vrij te laten.

Tientallen journalisten, bloggers en politiek tegenstanders van het Aliyev-regime zitten in de gevangenis. Begin maart nog werden vier jonge activisten in elkaar geslagen door de politie en 17 demonstranten werden opgepakt tijdens een vreedzaam protest. Later die maand werden twee muzikanten gearresteerd en toegetakeld vanwege beledigende songteksten over de familie van de president.

Aardgas
Om niet langer afhankelijk te zijn van Russisch gas, heeft Europa de Kaspische Zee-regio nodig. Europese landen investeren daarom in banden met Azerbeidzjan.
Maar Nederland moet handelsmissies en werkbezoeken juist aangrijpen om democratie en mensenrechten daar op de agenda te zetten, vindt Gerbrandy. ‘Want we hebben veel meer belang bij een stabiel democratisch regime in deze regio dan een onvoorspelbare niet-democratische partner’. Buiten het officiële parlementaire gedeelte van zijn bezoek, stelde Gerbrandy daarom een alternatief programma samen.

‘Als je in Azerbeidzjan bent, mag je het niet alleen over olie en gas hebben zonder ook de mensenrechten te bespreken’, stelt hij. ‘Dit werkbezoek is door de autoriteiten aangegrepen om de positieve kanten van Azerbeidzjan te belichten, een groot propagandaverhaal’.

Chantage
Daarom bezocht Gerbrandy de afgelopen dagen oppositieleden en sprak met jongeren over democratisering. Hij ontmoette onderzoeksjournaliste Khadija Ismailova, die door het regime wordt gechanteerd en bedreigd vanwege haar kritische artikelen en onthullingen over de presidentiële familie.

Eind vorige maand werd een seksvideo, gefilmd met een verborgen camera in haar slaapkamer, op het internet gezet. De journaliste, die onthulde dat de president en zijn familie alle telecombedrijven in Azerbeidzjan in handen hebben, ontving voorafgaand aan de videorelease dreigbrieven om haar te laten stoppen met het onderzoek.

‘Haar appartement was compleet gebugd met microfoons en camera’s, afschuwelijk’, zegt de europarlementariër. ‘Ik denk dat veel mensen op zo’n moment afhaken uit angst. Maar zij blijft vechten voor haar vrijheid. Daar heb ik diep respect voor’.

Gerbrandy vindt het zijn taak om mensen als Ismailova bij te staan en aandacht te vragen voor haar zaak. ‘Het betekent ontzettend veel voor ze, als ze steun krijgen van buiten. Ze weten ook dat het regime uiteindelijk afhankelijk is van het buitenland’.

De D66-er was ook van plan in Bakoe twee politieke gevangenen te bezoeken. Hiervoor kreeg hij geen toestemming van de autoriteiten.

Ontkenning
President Aliyev ontkent alle aantijgingen. Het land presenteert zich als democratisch en is zelfs lid van de Raad van Europa. In zijn functie als vice-voorzitter van Euronest sprak Gerbrandy maandagochtend zelf met de president. Als enige parlementariër stelde hij de mensenrechtensituatie aan de orde.

‘Ik heb hem gevraagd of het Songfestival niet een mooie aanleiding is om duidelijke stappen te zetten naar meer democratie en meer aandacht voor mensenrechten. Hij zei dat dat niet nodig was. Volgens hem is er wel degelijk democratie. Mensenrechten zijn geen probleem en er is honderd procent mediavrijheid’, vat de europarlementariër het antwoord van de president samen.

Gerbrandy hoopt dat het Eurovisie Songfestival bijdraagt aan meer negatieve publiciteit rond het regime in Azerbeidzjan. Tijdens een ontmoeting met de jonge Azerbeidzjaanse oppositie speechte hij: ‘Ik wil jullie adviseren om deze gelegenheid te grijpen om jullie stem te laten horen.’

Zondag demonstreerden opnieuw enige duizenden Azerbeidzjanen vreedzaam tegen het regime. De laatste keer, op 17 maart, werden tientallen demonstranten door de politie geslagen en gearresteerd. De demonstratie van zondag, georganiseerd door de grootste oppositiepartijen, verliep rustig.

Advertenties