Zanger ontvlucht Azerbeidzjan aan vooravond Songfestival

Radio Nederland Wereldomroep (RNW), donderdag 17 mei 2012

Een bekende Azerbeidzjaanse muzikant is het land ontvlucht vanwege een videoclip waarin hij zich kritisch uitlaat over het dictatoriale regime in het land. In de video, die deze week op youtube verscheen, zingt leadzanger Jamal Ali van de populaire band Bulistan over hoe hij werd opgepakt en in elkaar geslagen om zijn mening.

Jamal Ali (rechts) en filmmaker van Bulistan-videoclips, Ferdy Era (links)

Twee maanden geleden werd Jamal Ali opgepakt bij een protestdemonstratie tegen het regime omdat hij de moeder van de president beledigde. Tien dagen zat hij vast en iedere dag kreeg hij stokslagen. Een paar dagen voor het uitbrengen van de nieuwe videoclip, aan de vooravond van het Eurovisie Songfestival in Bakoe, vluchtte Jamal naar het buitenland uit vrees voor een nieuwe arrestatie. ‘Dit keer zullen ze me niet na tien dagen laten gaan.’

‘Ik wist dat het spannend zou worden. Bloednerveus ging ik het podium op’, vertelt Jamal Ali, een bekend figuur in de Azerbeidzjaanse ondergrondse muziekscene. De meeste Azerbeidzjaanse jongeren kennen hem als de voormalige frontman van de populaire hiphop-formatie Host. Maar met zijn nieuwe band Bulistan trekt hij niet alleen de aandacht van zijn fans, ook van de autoriteiten. De band steekt principieel de draak met de president Ilham Aliyev en zijn familie.

Eind maart demonstreerden duizenden jonge activisten tegen het autoritaire regime in Azerbeidzjan. De band Bulistan trad op, maar al na het eerste nummer ging het mis. ‘Het laatste wat ik me herinner is het gezicht van mijn vriend. Zijn blik sprak boekdelen: Wegwezen hier!’, zegt leadzanger Jamal Ali een maand later in het rokerige cafe Araz in de binnenstad van Bakoe. Hij steekt de ene na de andere sigaret op. ‘Ik had nog maar één nummer gespeeld’.

Jarenlang was demonstreren in Azerbeidzjan verboden. Voor het eerst stond het regime het oogluikend toe, maar wel op hun voorwaarden. De demonstranten kregen een pleintje toegewezen in een uithoek van de stad. Het hele plein werd omsingeld door oproerpolitie, zo ook de wegen eromheen.

Jamal begon het optreden met het nummer ‘Ga Weg’. ‘Het gaat over een sultan die geld uit de zakken van burgers steelt’. Jamal verwijst, zonder daarbij zijn naam te noemen, naar de huidige president van Azerbeidzjan, Ilham Aliyev. ‘Steenrijk van de olie, maar gewone burgers krijgen niets’, vat hij het regime van zijn land samen. De songtekst is op het randje, maar zet nog geen kwaad bloed bij de politie, die scherp toezicht houdt op het concert. Maar Jamal is op dreef. Na afloop van het nummer loop hij naar de voorkant van het podium en roept in een opwelling door de microfoon ‘En fuck Ilham’s moeder!’

Nog voordat Jamal het podium af kan springen om het op een rennen te zetten, pakken vier agenten in burger hem bij de armen en benen. ‘Het ging heel snel. Een vriend vertelde me later dat ze me op mijn achterhoofd sloegen, ik weet er niks meer van.’ Jamal wordt naar een politiewagen gesleurd. Ook de gitarist en een vriend, die toevallig ook op het podium staat, worden meegenomen. ‘Op het politiebureau begonnen ze meteen met stokken op mijn benen te slaan. Ik werd gedwongen een statement ondertekenen, dat ik nooit meer in het openbaar zal vloeken.’ Hij krijgt tien dagen cel voor schelden in het openbaar.

Jamal bestelt nog een biertje en staart even voor zich uit. Het is hem niet in de kouwe kleren gaan zitten. Zijn onderbenen zitten nog onder de littekens. ‘Ik zat op een stoel, mijn handen werden achter mijn rug vastgebonden, ik kreeg een zak over mijn hoofd. Een agent ging op mijn benen zitten zodat ik niet kon tegenspartelen. De ander sloeg met een ijzeren stok. Iedere dag, soms wel drie uur lang.’ Een celgenoot vertelde hem waarom ze gevangenen op de hielen slaan. ‘Zodat je niet meer goed kunt lopen en dus niet meer zal gaan demonstreren. Ik had het wel eens in Turkse films gezien.’

Volgens de Azerbeidzjaanse wet verdien je 1 tot 3 jaar gevangenisstraf als je de president of zijn familie beledigt. Jamal had geluk. Allemaal te danken aan het Eurovisie Songfestival dat eind mei in Bakoe georganiseerd wordt. ‘Ze wilden deze zaak niet groter maken’, legt hij rustig uit. ‘Een bekende muzikant die wordt gearresteerd in het land waar het songfestival wordt gehouden is natuurlijk slecht voor het imago’.

Amnesty International heeft het regime in Azerbeidzjan meermaals opgeroepen om tientallen politieke gevangenen vrij te laten voor het Eurovisie Songfestival begint. Ook bracht de mensenrechtenorganisatie een statement uit naar aanleiding van de arrestatie en mishandeling van Jamal Ali: ‘Het is verwerpelijk en ironisch dat twee maanden voor Bakoe het Eurovisie Songfestival host, de autoriteiten geweld gebruiken om vreedzame protesten uiteen te slaan en uitgerekend muzikanten de mond snoeren.’

Na tien dagen werd Jamal Ali vrijgelaten. Maar echt vrij is hij voorlopig niet. ‘Ik moet heel voorzichtig zijn, geen gekke dingen doen, niet teveel opvallen. Ze hebben me letterlijk gezegd dat Eurovisie mijn deadline is. Als het songfestival voorbij is weten ze me te vinden.’

Jamal Ali is Azerbeidzjan inmiddels ontvlucht. Aan de vooravond van het Eurovisie Songfestival bracht Bulistan het nummer ‘Vermicelli’ uit, waarmee Jamal harder tegen het regime ingaat dan ooit tevoren. Hij zingt over zijn arrestatie: ‘Ik werd geslagen voor wat ik zei, ze stopten me in een politieauto, lieten het zien op de staatstelevisie en noemden ons bandieten’. En over burgers die uit hun huizen worden gejaagd vanwege sloopacties om een groot stadion te bouwen voor het Eurovisie Songfestival: ‘Mijn huis is vernietigd, ik ben dakloos, zit ik te wachten op Eurovisie?’  In de videoclip tekent Jamal met spuitbussen op een muur van huis dat gesloopt wordt. In het eindshot verschijnt er een grote middelvinger, met vleugels. ‘Overal camera’s, altijd iemand die me in de gaten houdt, hier is een boodschap voor ‘hen’: een heilige middelvinger’.

‘Ik wilde een nieuwe arrestatie niet riskeren’, schrijft Jamal na zijn vlucht in een email. ‘Ik ben dus op tijd gevlucht. De politie stond dezelfde dag al bij mijn moeder voor de deur’. Ook vanuit het buitenland gaat Jamal Ali door met zijn strijd: ‘Ik blijf vechten voor vrijheid van meningsuiting in dit land. Het is nu echt ik tegen de president.’

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s