‘Servië houdt Roma tegen bij de grens’

Het Parool, zaterdag 2 maart 2013

“Alle zigeuners willen hier weg”, roept Ajrija met schorre stem. “Maakt niet uit waar naartoe, als het er maar beter is”. In een gammel huis, gemaakt van hout en golfplaat, aan de rand van Belgrado woont Ajrija Demir met haar gezin in twee provisorische kamertjes. Ajrija is een van de ruim zestigduizend mensen uit de Westelijke Balkan die de afgelopen drie jaar asiel hebben aangevraagd in de Europese Unie. Een paar keer in Duitsland en één keer in Nederland. Al haar aanvragen werden afgewezen.

Bussen vol Romazigeuners bij de grensovergang tussen Servië en Hongarije, het is geen vreemd gezicht meer. Sinds 2009 mogen burgers uit de Westelijke Balkan zonder visum naar de Schengen-zone reizen, en daar maakt vooral de Servische Roma-minderheid gretig gebruik van. Via Hongarije reizen ze door naar andere EU-landen waar ze vervolgens asiel aanvragen.

Daar lijkt nu een eind aan te komen. EU-lidstaten deden hun beklag bij de Servische regering. Het aantal valse asielaanvragen is explosief toegenomen en dat gaat ten koste van echte vluchtelingen. Als Servië dit probleem niet snel oplost, moet de EU mogelijk weer visa gaan invoeren. Om dat te voorkomen heeft de Servische regering maatregelen getroffen: extra controles bij de grens en mensen terugsturen die niet aan de voorwaarden voldoen.

Maar die maatregelen gaan te ver, zegt Marko Vasiljevic van het Servische Centrum voor Minderheden. De NGO komt op voor rechten van Roma in Servië. Hij heeft sterke aanwijzingen dat er etnisch onderscheid wordt gemaakt. Zigeuners worden uit de bus gehaald, geïntimideerd en teruggestuurd: “Het is voor Roma inmiddels moeilijker het land uit te reizen dan de EU binnen te komen”, vertelt hij vanuit het kantoor in het centrum van Belgrado. “Roma krijgen een andere behandeling dan andere Serviërs”.

Vasiljevic heeft gevallen gedocumenteerd van Roma die bedreigd werden; als ze nog eens zouden proberen de grens over te steken, zal hun paspoort worden ingenomen. “We weten van mensen die hun familie in het buitenland wilden bezoeken, en werden tegengehouden omdat ze ooit asiel hebben aangevraagd in de EU”.

Ook Human Rights Watch luidt nu de noodklok. Volgens de mensenrechtenorganisatie is er reden tot zorg. “Er is sprake van discriminatie van Servische burgers van Roma afkomst als gevolg van druk uit de Europese Unie”, aldus een woordvoerder. “Ook maken we ons zorgen om het schenden van het basisrecht om je land te kunnen verlaten”.

Dat er een probleem is, valt niet te ontkennen. Romazigeuners zijn de grootste minderheidsgroep in Servië. Er wonen naar schatting tussen de 400.000 en 500.000 Roma in het Balkanland, de meesten in illegaal opgeslagen kampen zonder elektriciteit en stromend water. Veel kinderen gaan niet naar school of komen terecht op speciale scholen. “Roma worden structureel gediscrimineerd, zijn volkomen uitgesloten van de samenleving en leven in extreme armoede”, zegt Vasiljevic. “Het is een vicieuze cirkel waar ze niet uitkomen”. Hij vind het dan ook niet gek dat veel Roma op zoek gaan naar een beter leven. “Ze vertrekken omdat ze wanhopig zijn”. Het is de Servische regering die dit probleem moet oplossen, vindt Vasiljevic. “Niet door inhumane grensterreur, maar door Roma kansen te geven in hun eigen land, door hun leefsituatie te verbeteren. Zodat ze niet gedwongen zijn hun heil elders te zoeken”.

De meeste Roma weten heel goed dat hun asielaanvraag in de meeste EU-landen niet wordt ingewilligd. Servië staat inmiddels te boek als ‘veilig land’, dus worden vrijwel alle aanvragen afgewezen. Maar zolang de procedure duurt, kunnen ze blijven. “Dat is al voldoende voor ons”, zegt Ajrija. “We worden opgevangen en krijgen wat geld”. Met het geld dat ze overhield aan haar laatste asielaanvraag in Duitsland, maakte ze afgelopen winter een dak op haar huis.

Servische zigeuners hebben hun eigen methoden ontwikkeld om de strenge grenscontroles te omzeilen. “Als een bus helemaal vol zit met Roma, is de kans groter dat je wordt terug gestuurd”, legt Ajrija uit. “Dus gaan we vooraf naar het busstation en vragen we de naamlijst op. Als er al andere Roma in de bus zitten, dan nemen we de volgende. We verspreiden ons.” Het blijft een risico. “Een kaartje naar Duitsland kost honderd euro. Als je wordt teruggestuurd, ben je dat kwijt”.

Volgens officiële berichten van de Servische overheid zijn inmiddels 5500 burgers teruggestuurd die de grens naar Hongarije wilden oversteken. Zonder voldoende financiële middelen, een reisverzekering en gegronde reden voor de reis, kan de grenspolitie burgers verbieden het land te verlaten.

De autoriteiten ontkennen dat er onderscheid wordt gemaakt tussen Roma en andere burgers. “Als ze niet aan de voorwaarden voldoen, worden ze teruggestuurd. Niet omdat ze een andere etnische achtergrond hebben”, aldus een woordvoerder van het ministerie van binnenlandse zaken.

Het is moeilijk te bewijzen dat mensen op etnische grond worden tegengehouden, erkent Vasiljevic. “De meeste Roma voldoen namelijk niet aan die voorwaarden, maar dat staat los van het feit dat er gediscrimineerd wordt”. Zijn club gaat voorlopig door met het documenteren van gevallen van discriminatie en intimidatie aan de grens. Ook Human Rights Watch laat weten de zaak te blijven monitoren.

Ajrija gaat het binnenkort toch weer proberen. Wederom naar Duitsland, waar een deel van haar familie al woont. “Als ik genoeg geld bij elkaar heb voor een busticket, dan gaan we”.

886770_10151534156561419_1302216615_o

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s