Balkan Stedentrips

Gepubliceerd in Het Parool, PS De Wereld. 13 april 2013

Backpackers hebben de Balkan allang ontdekt als bijzondere en goedkope reisbestemming. Maar ook voor stedentrippers begint Zuidoost Europa te lonken. Een turbulent verleden, grote culturele diversiteit en oneindige gastvrijheid; Balkansteden zijn stuk voor stuk interessante plekken om een paar dagen door te brengen. Je struikelt er nog niet over Nederlandse toeristen en er spotgoedkoop. Bovendien vlieg je er low budget naartoe. Drie Balkansteden:

Belgrado

IMG_7146

Het was lange tijd een weinig populaire bestemming vanwege de burgeroorlog en de Navo-bombardementen in de jaren negentig. Maar de Servische hoofdstad is in rap tempo bezig aan een inhaalslag. Steeds meer toeristen kiezen voor de voormalige hoofdstad van Joegoslavië die bovendien een walhalla voor feestbeesten is; Belgrado werd door de Lonely Planet uitgeroepen tot uitgaanshoofdstad van Europa. Ook bij daglicht heeft de stad genoeg te bieden. Je kunt uiteraard kiezen voor een toeristische bustour, maar veel leuker én goedkoper is de tram (een ritje kost 0,50 cent). Een alternatieve manier om de stad te bekijken, die budget-reizende toeristen mondjesmaat ontdekken. Tramlijn 2 is een gewone ringlijn die onbedoeld een reis langs alle culturele en historische hoogtepunten van de stad maakt. Het leidt je langs de rivieren Sava en Donau naar Fort Kalemegdan, geschiedkundig de belangrijkste plek van de stad. Tevens een groot park en ontmoetingsplek voor verliefde stelletjes en gepensioneerde schaakspelende mannen. Een cafe middenin het Fort heeft ’s zomers het beste terras van de hele stad. Je rijdt vervolgens langs de oude klassieke wijk Dorcol met ontelbare koffietentjes en boetiekjes, door naar de Tempel van Sint Sava, de grootste orthodoxe kerk ter wereld die na 78 jaar bouwen nog steeds niet helemaal af is. Stap ook uit bij een van de pijnlijkste herinneringen van de Serviërs: De in 1999 door de Navo gebombardeerde overheidspanden die er nog bij staan alsof het gisteren gebeurde. De totaal verwoeste panden zijn door de regering tot cultureel erfgoed uitgeroepen om niemand te laten vergeten wat er is gebeurd. Een surrealistisch beeld waar Serviërs zonder op te kijken aan voorbij lopen. In de vroege avond ga je naar een traditionele kafana. Kafana’s zijn typisch Servische (eet)cafe’s, in het idyllische kunstenaarswijkje Skadarlija bijvoorbeeld. Vanaf de straat is de accordeonmuziek al te horen en eenmaal binnen word je hevig ondergedompeld in de lokale cultuur. Er is altijd live muziek, klanten zingen uit volle borst mee terwijl ze het ene na het ander glas rakija (lokale likeur) achterover slaan. Het nachtleven begint pas na middernacht, zelfs de meest doorgewinterde feestbeesten worden op de proef gesteld want reken er niet op dat je voor het ochtendgloren thuis bent. Op de ‘splavs’, feestboten langs de kade van de rivier Sava, is waar het ’s zomers gebeurt. Verschillende boten met elk een andere muziekstijl liggen op een rij. De meeste clubs zijn gratis toegankelijk en hebben geen sluitingstijd.

Tips:

Exit festival, 10 – 14 juli in Novi Sad (1,5 uur van Belgrado). Populair jaarlijks popfestival in een middeleeuws fort.

-Museum van de geschiedenis van Joegoslavië en Tito’s graftombe.

-Doe een toeristische fietstour met iBike Belgrade, gerund door een enthousiaste Nederlandse in Belgrado woonachtige fietsfanaat.

Skopje

IMG_6721

Toerisme in Skopje staat nog in de kinderschoenen en dat leidt gemakkelijk tot bijzondere ontmoetingen. Voor je het weet zit je bij een Macedonische familie thuis aan de maaltijd. Macedonië heeft een woelige geschiedenis achter de rug en daar ontsnap je niet aan tijdens een wandeling door de stad. In 1963 verwoestte een grote aardbeving driekwart van de gebouwen. Omdat Macedonië onderdeel was van Joegoslavië, werd de stad daarna volgebouwd met socialistische architectuur. Maar een aantal jaar geleden besloot de regering dat het tijd was voor een nieuwe wederopbouw. Een project, ‘Skopje 2014’ genoemd, werd een complete stadsvernieuwing met nieuwe musea, barokfacades en heel veel standbeelden van helden uit de vroege geschiedenis. Eindelijk zou Skopje meer te bieden hebben aan toeristen, en dat is gelukt ook. Het dertig meter hoge standbeeld van Alexander de Grote te paard op het stadsplein is niet te missen. De vier bronzen leeuwen onderaan de monsterlijke sokkel ook niet. In de zomer spuit een fontein gekleurd water op de maat van bombastische klassieke muziek. Veel locals noemen het inmiddels een soort Disneyland, een megalomaan kitsch-project dat vooral veel geld heeft gekost. Je kunt je hele dagen vermaken met een spelletje standbeelden tellen. Vergeet ook niet de marmeren replica van de Arc de Triompf en het nepstrandje met geïmporteerde palmbomen te bezoeken. Saillant detail: een bronzen beeld van Prometheus werd onlangs onderwerp van protest door een vrouwenorganisatie; het was te naakt. Een week later had Prometheus opeens kuis een bronzen doekje voor zijn edele delen. Het meest bijzondere, maar tegelijk ook het grote pijnpunt van Skopje, is de mix van Christelijke en Islamitische cultuur. Een smeltkroes is het niet; orthodoxe Macedoniërs wonen aan de ene kant van de stad, etnisch Albanese moslims aan de andere kant. Strikt gescheiden door de rivier Vardar. Als toerist merk je weinig van spanningen. De oud Ottomaanse bazaar Carsija begint zodra je de Byzantijnse ‘Stenen brug’ uit de 15e eeuw oversteekt. Je waant je opeens in een klein Istanbul met kleine winkeltjes, koffiehuizen en oriëntaalse souvenirtentjes. Minaretten steken uit boven de lage bebouwing en verrimpelde mannetjes zitten op straat handgemaakte leren schoenen te maken. Een letterlijk hoogtepunt is het Kale Fort, alleen al vanwege het fenomenale uitzicht, strategisch gelegen op het hoogste punt van de oude stad. In de bazaar zit de prachtige oude wijnbar Vinoteka Temov, een mekka voor wijnliefhebbers. In Skopje hoef je overigens nergens bang te zijn dat je slechte wijn voorgeschoteld krijgt, wijn zit de Macedoniërs in het bloed.

Tips:

-Oude treinstation, deels blijven staan na de aardbeving. Nu een monument en museum voor moderne kunst

-Het gloednieuwe museum over het lijden van het Macedonische volk met zo’n 100 wassen beelden.

Sofia 

IMG_7070

‘Dat was 6000 jaar Bulgaarse geschiedenis in zes minuten’, zegt de gids van Free Sofia Tour. Ze snapt goed dat je een toerist niet te lang moet vervelen met historische feitjes. Maar als je in Sofia bent, kun je een historische context simpelweg niet wegdenken. Eerst kwamen de Traciers, toen de Romeinen, de Byzantijnen, de Ottomanen en als laatste de Sovjets. Allemaal terug te zien in het straatbeeld. Laat je niet misleiden door de lelijke Sovjetblokken die je in de buitenwijken ziet tijdens het taxi-ritje vanaf het vliegveld. Twee decennia na de val van het ijzeren gordijn is Bulgarije als lid van de Europese Unie een moderne stad die niet onderdoet voor steden in west-Europa. Sofia hoopt zelfs culturele hoofdstad van Europa in 2019 te worden. De enthousiaste gidsen van de populaire Free Sofia Tour nemen je twee uur lang mee langs de hoogtepunten van de stad. De tour is gratis, na afloop beslis je zelf of je een donatie wil geven. Sofia is één van de oudste steden van Europa en werd gesticht na de vondst van medicinale waterbronnen. Eén van die bronnen in het centrum is nog steeds voor iedereen toegankelijk. Bulgaren geloven er heilig in en staan in de rij om hun petflessen te vullen. Dat de stad trots is op haar Romeinse geschiedenis is te zien. Middeleeuwse opgravingen zijn geconserveerd en voor het publiek zichtbaar gemaakt. Loop door de poort van de Romeinse stad Serdica (zoals Sofia toen heette), waar nu een metrostation zit. Het bouwen van de metrolijn duurde 20 jaar omdat er steeds weer nieuwe Romeinse artefacten ontdekt werden. Nu is het station een klein museum. Constantijn de Grote, die Sofia stichtte noemde de stad niet voor niets ‘zijn Rome’. Vanuit het centrum heb je bij helder weer zicht op de prachtige bergtoppen van Vitosha. Met de taxi ben je binnen veertig minuten voor slechts een tientje aan de top. Dan kun je naar beneden wandelen of de kabelbaan terug naar de stad nemen. Liefhebbers van het communistische verleden moeten in het Museum voor Socialistische Kunst zijn. Bij het museum is een beeldenpark met levensgrote standbeelden uit communistische Bulgarije, met onder andere het standbeeld van Lenin, dat tot de jaren negentig in het stadscentrum stond. Sofia’s muzikale zigeuners maken de voormalige paleistuin in het hart van de stad ’s zomers tot één groot open-air cafe. Neem zoals de locals dat doen eten en drinken mee en geniet van accordeonklanken van straatmuzikanten. Sofia is bovendien één van de wifi-vriendelijkste steden van de regio. Het centrum heeft een gratis open netwerk, net als vrijwel alle cafe’s.

Tips:

Free Sofia Tour. Twee keer per dag lopende stadstour, gratis.

-Cafe Haramba. Stamcafe van intellectuelen tijdens het communisme. Nog steeds het enige cafe waar geen elektriciteit wordt gebruikt. Bier drinken bij kaarslicht.

-De prachtige overdekte markt Tsentralni Sofiyski Hali, waar Bulgaren hun boodschappen doen. Van levensmiddelen, groente/fruit tot traditionele souvenirs.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s