Serbia rains on gay parade

Published at Waging Nonviolence (People-Powered News and Analysis)

In a conference building in Belgrade, around 200 people waved rainbow flags and listened to speeches from the Pride Week organizing committee and international guests on Saturday. This, however, was as close as Serbia’s LGBT community came to holding a gay pride parade this year.

Three days earlier the Serbian government forbade organizers from holding a pride parade in Belgrade for the second year in a row. Prime Minister Ivica Dačić told local media that he made the decision because of safety risks, as hooligan groups threatened to attack the march if it was to take place. To protest against another ban on their parade, LGBT activists organized a “Pride Within Four Walls” gathering to protest the way they are treated by their government. Read the rest of the story at Waging Nonviolence

Servische homo’s weer grote verliezers

Gepubliceerd op 8 oktober 2012 op Weblog De Jaap

Zwaaiend met een regenboogvlag binnen de vier muren van een conferentiezaaltje. Zo dicht zijn Servische homo’s afgelopen weekend gekomen bij het houden van een Gay Parade. Uit protest tegen weer een verbod op een echte Parade, hielden ze zaterdag een treurige ‘Pride binnen vier muren’.

Drie dagen eerder sprak de nieuwbakken Servische premier Dacic (een bekend gezicht uit een duister verleden) het al verwachte verbod uit. De beslissing om de homo-optocht af te gelasten werd ingegeven door ernstige veiligheidsrisico’s. Net als vorig jaar. De Parade werd ook toen (een dag voordat ie gehouden zou worden) verboden. De dreiging kwam uit extreem-rechtse hoek, zogenaamde hooligans hadden aangekondigd de Parade neer te komen slaan. (…) Lees verder op De Jaap

Under reconstruction

A masterpiece of the famous former Yugoslavia’s architect Ivan Antic. The Contemporary Art Museum in Belgrade; a great legacy of the brilliant socialist architecture from long lost Tito-times. After five years of -so called- reconstruction, the hope of it ever opening again vanishes by the day. The past couple of months though, it was temporarily open to the public again. ‘What happened to the Contemporary Arts Museum?’ is the name of the cynical non-exhibition. Last sunday this exhibition closed as well. So, what will happen to the Contemporary Art Museum now? Nobody knows.

(You can find more pictures in my facebookalbum)

The opening in 1965

What will it be: Kosovo or EU?

(In het Nederlands lezen kan hier!)

“Eventually we have to let go of Kosovo ‘, says one. “Serbia will never give up on Kosovo,” says someone else. Kosovo and the EU are the two most controversial issues in Serbia at the moment. The newspapers are filled with it. Brand new President Nikolic and Prime Minister Dacic (familiar faces from a dark past) let no day pass by without speaking out about either Kosovo (‘Kosovo is ours as long as we do not give it away’) or EU (‘European integration is our main priority’).

The big unanswered question is: Will Serbia have to choose between Europe and Kosovo? Is recognition of Kosovo a condition for becoming an EU-member? Brussels officially stated that a “normalization” of relations between Pristina and Belgrade would be enough. But recently there were other sounds coming from one of the biggest EU Member States. A German parliamentarian told a Serbian news agency that recognition of Kosovo as an independent state is definitely needed to continue the negotiations in Brussels.

Important to note, there are still five EU-countries who don’t recognize Kosovo (Cyprus, Greece, Romania, Slovakia and Spain), some because they don’t want to create a precedent for their own ‘rebellious’ regions. An argument often used by Serbia to oppose stricter conditions from Europe.

Serbs are confused. They finally sent those damn war criminals to The Hague, and it’s still not enough? But the Kosovo issue has always been a problem for a future EU-membership for Serbia. Accepting an other country with an internal border conflict; the EU will try to avoid it. The extradition of Karadzic, Mladic and Hadzic was only a first step.

Today Deputy Prime Minister Vucic came with a remarkable statement. He said a referendum would not be unthinkable as a last resort. Let the citizens speak out. What is more important to you: Being part of European Union or keeping Kosovo?

What if the Serbs will actually have to choose?

Kosovo lays deep, very deep in the hearts of the Serbs. It goes far back in time and one can get into seriously complex disputes when touching the subject. Since history is very arguable (as hundreds of years of Balkan rivalry’s show), lets not go to deep into that.

With Europe Serbs have a love and hate relationship. Europe is west. The west is NATO. And in 1999 that same NATO bombed civilian targets in Serbia for 78 days in response to the ethnic cleansing in Kosovo by Milosevic. I know people who still get terrified when there’s a thunderstorm because they think the bombing started again. This is personal suffering, regardless of whether the bombings were justified.

On the other hand, the west is money, opportunities, the future (and yes, even a crisis in Europe is still better than a deeper crisis in Serbia). A few years ago, when the visa-free zone for Serbia within the EU was established, many Serbs were celebrating. They could travel, go where ever they want without a hassle. My Serbian friends immediately rushed to the Hungarian-Serbian border to party on top of the boundary line before going home again. Only because it was possible.

Choosing between Kosovo and the EU is not going to be easy. But a recent survey shows a tiny indication of what it might turn out to be. Less than half (49%) of the Serbs are pro-EU membership (25% says no to the EU, 19% has no opinion, and 8% does not know what they want). Before 2010 the pro-EU percentage was over 60%.

Moet Servië kiezen tussen Kosovo de EU?

(I also wrote this in English!)

‘Uiteindelijk zullen we Kosovo moeten loslaten’, vindt de één. ‘Servië zal Kosovo nooit laten gaan’, is de ander van mening. Kosovo en de EU zijn de twee meest controversiële issues van dit moment in Servië. De kranten staan er bol van. Nieuwbakken president Nikolic en premier Dacic (bekende gezichten uit een duister verleden) laten geen dag voorbij gaan zonder zich uit te spreken over ofwel Kosovo (‘Kosovo is van ons zolang we het niet weggeven’) ofwel de EU (‘Europese integratie is onze prioriteit’).

De grote onbeantwoorde vraag is: Zal Servië moeten kiezen tussen Europa en Kosovo? Wordt erkenning van Kosovo voorwaarde voor toetreding tot de EU? Brussel zegt officieel dat een ‘normalisatie’ van de relatie tussen Pristina en Belgrado voldoende kan zijn voor toetreding. Maar onlangs kwam er een andere geluid van een van de grootste EU-lidstaten. Een Duitse CDU-parlementarier verklaarde tegenover een Servisch persbureau dat erkenning van Kosovo als onafhankelijke staat wel degelijk noodzakelijk is om verder te gaan met de gesprekken in Brussel.

Belangrijk te vermelden is dat vijf Eurolanden Kosovo nog niet erkennen (Cyprus, Griekenland, Roemenië, Slowakije en Spanje), een aantal omdat ze geen precedent willen scheppen voor hun eigen ‘opstandige’ regio’s. Een argument dat Servië veelvuldig gebruikt om onder striktere voorwaarden uit te komen.

Serviërs snappen er niks meer van. Hebben ze die verdomde oorlogsmisdadigers eindelijk allemaal naar Den Haag gestuurd, is het nog niet goed. Maar de Kosovo-kwestie is altijd een probleem is geweest voor een toekomstig EU-lidmaatschap van Servië. Daar moest vanzelfsprekend ook nog een oplossing voor komen. Want het toelaten van een land met een intern grensconflict zal Europa niet zo snel meer laten gebeuren. Het uitleveren van Karadzic, Mladic en Hadzic was maar een eerste stap.

Vandaag kwam vicepremier Vucic met een opmerkelijke uitspraak. Hij zei dat een referendum denkbaar is als laatste redmiddel. Laat de burgers het maar zeggen. Wat vindt u belangrijker: Bij de Europese Unie horen of Kosovo behouden?

Maar wat nou als de Serviër daadwerkelijk zal moeten kiezen?

Kosovo zit diep, heel diep in de historisch bewuste Servische harten. Dat haal je er niet zomaar uit en gaat ver terug in de tijd. Over geschiedenis valt te twisten, zo blijkt al honderden jaren op de Balkan. Dus laten we onze kwetsbare vingers daar nu niet aan branden.

Met Europa hebben Serviërs een haat/liefde verhouding. Europa is het westen. Het westen is de NAVO. En die NAVO heeft in 1999 als reactie op de etnische zuivering in Kosovo door Milosevic, 78 dagen lang burgerdoelen in Servië gebombardeerd. Dat zit heel vers in de geheugens hier. Ik ken mensen die nog doodsbang wegduiken als het begint te onweren omdat ze denken dat het bombarderen weer is begonnen. Persoonlijk leed is dat, ongeacht of de bombardementen te rechtvaardigen waren.

Anderzijds: Europa is het westen. In het westen zit het geld, de kansen, de toekomst (en ja, zelfs een Europa in crisis is nog altijd beter dan een Servië in nog diepere crisis). Toen een paar jaar geleden de visumvrije zone voor Servië binnen de EU werd ingesteld ging in menig Servische huishouding de vlag uit. Vrienden van me gingen als een gek naar de Hongaars-Servische grens voor een spontane vreugdedans op de grenslijn om vervolgens weer terug naar huis te rijden. Gewoon omdat het kon.

Kiezen tussen Kosovo en de EU. Simpel zal het niet worden (als het zover komt). Maar een onlangs gehouden opiniepeiling geeft een hele kleine hint. Iets minder dan de helft (49%) is voor toetreding (25% zegt nee tegen de EU, 19% heeft geen mening en 8% weet het niet). Voor 2010 lag dat percentage nog boven de 60%.

Damagecontrol in Servië

Het is een gegeven. Iedere keer als ik in Belgrado ben, is er iets aan de hand.

Kaarsen branden bij Franse ambassade in Belgrado

Kaarsen branden bij Franse ambassade in Belgrado

Het begon met een bericht op facebook van een vriendin uit Novi Sad. Een heleboel gevloek in het Servisch en ‘het is hier niet meer veilig om Engels te spreken op straat’. Op het moment dat ik dat las, was ik in Boekarest mijn reis naar Servië aan het plannen. Het leek me dus wel zo fijn om precies te weten wat er aan de hand was.

Lees verder

Zingen voor ridder Karadzic

Dagblad De Pers, 25 juli 2008

BELGRADO- ‘Oh ik zal zingen, over een groot Servische ridder, de bloeddorstige vechter. De leider van Republika Serbska. Radovan Karadzic is zijn naam’. In café ‘Luda Kuca’ (Gekkenhuis) worden een paar dagen na de arrestatie van Karadzic luidkeels nationalistiche liederen gezongen. Het is de vaste kroeg van leden van de Radicale partij. Een broedplaats voor Servische nationalistische sympathieën. Maar bovenal: het stamcafé van Dragan Dabic, sinds kort bekend als Radovan Karadzic.

Een piepklein café ver achterin de betonnen flat wijk Novi Beograd, waar de Servische hoofdstad eindigt bij de laatste bushalte. Op die plek zou Radovan Karadzic, één van de meest gezochte oorlogsmisdadigers ter wereld, een week geleden nog rustig hebben zitten nippen aan een glas rode Montenegrijnse wijn. De oude man met de lange witte baard, die leefde onder de valse identiteit van Dragan David Dabic, zat meestal rechts achterin de hoek van het café op de bank aan een langwerpige tafel. Hij bestelde rakija of rode wijn en had een rekening bij de bar op zijn schuilnaam Dabic. Iedereen kende hem, maar niemand wist dat dokter Dabic in werkelijkheid Radovan Karadzic was.

Na Karadzic’ arrestatie afgelopen maandag is het constant rumoerig in het rokerige café. Er heerst verbazing over de ware identiteit van de man die voor hun jarenlang een mysterieuze wijze dokter was. De man op wie het oorlogstribunaal in Den Haag jarenlang heeft gewacht. Maar voor de stamgasten van Luda Kuca telt maar één ding: Karadzic is en blijft een held, of hij nou in Luda Kuca zit of in Den Haag.

Een vrouw met zwart geverfd haar komt het café binnenlopen. Ze gaat voor een draaiende camera staan en ritst haar lederen jasje los. Een wit shirt met een opdruk van het hoofd van Radovan Karadzic komt tevoorschijn. “Ridder Radovan”, roept ze “Wij denken aan je.” Vier jongeren met geschoren hoofden en trainingbroeken staan buiten het café, en observeren lacherig het mediacircus dat in hun kleine buurtcafe plaatsvindt.

Misko Kovijanic is de eigenaar van Luda Kuca. “Meneer Dabic kwam hier dagelijks”, vertelt hij. “Als ik had geweten dat hij Karadzic was had ik hem nooit verlinkt.” Hij wijst naar de foto die opvallend boven de bar hangt. Karadzic zoals hij vaak gefotografeerd werd voordat hij uit beeld verdween in 1996. “Ik ben trots dat hij in mijn café kwam”, aldus Kovijanic. Niet alleen Karadzic’ beeltenis hangt prominent boven de bar. Naast hem het portret van legerleider Radko Mladic, eveneens gezocht voor oorlogsmisdaden in 1995 in Bosnië, Srebrenica. En ook Slobodan Milosevic ontbreekt niet in de fotogallerij.

Dragan David Dabic verscheen altijd alleen in het buurtcafé, zo’n vijftig meter van de flat waar hij woonde, vertelt Kovijanic. “Dabic sprak als een leider, een heilige. Hij was elegant en droeg altijd een zwart pak”, aldus Kovijanic. “Hij was meestal stil, maar als hij sprak, luisterde iedereen naar hem.”

De ultranationalist Rasho Vuchinic weet als geen ander hoe hij dit wereldnieuws kan gebruiken voor een publiciteitscampagne voor de Radicale partij in Servië waarvoor hij in de gemeenteraad van Belgrado zit. Hij draagt een traditioneel zwart met rood geborduurd hoedje uit Montenegro, waar zijn wortels liggen. “Karadzic is één van de grootste Serviërs aller tijden”, predikt Vuchinic. “Als ik had geweten dat hetKaradzic was die hier dagelijks kwam, dan had ik hem willen helpen. Ik zou hem meenemen naar mijn dorp in de bergen van Montenegro.” Vuchinic, een jonge man met statige blik in de ogen, poseert voor de camera’s. In zijn hand heeft hij een Guzla, het traditionele blaasinstrument uit Montenegro, veel gebruikt om nationalistische liederen op te begeleiden. Hij spreekt trots over de Dragan Dadic die hij leerde kennen in Luda Kuca. “Ik heb hem één keer op de Guzla zien spelen, maar meestal was hij stil en luisterde hij naar de liederen die wij zongen.”